NS 1221 / Stichting Klassieke Locomotieven 1255
Info over de locomotief:

Na de Tweede Wereldoorlog herstelde de Nederlandse economie snel. Hierdoor kon Nederland, deels met het Amerikaanse Marshallplan, in de wederopbouw veel nieuw spoorwegmaterieel aanschaffen. Doordat de treinen en de infrastructuur heel ernstig waren beschadigd, werd besloten om tijdens het herstel grote stappen te maken in het moderniseren van het spoorwegnet. Grote delen van het spoor werden geëlektrificeerd en het materieelpark werd flink gemoderniseerd met de komst van veel nieuw materieel. Met de enorme modernisering wilde de Nederlandsche Spoorwegen in de jaren '50 stoomlocomotieven en houten rijtuigen buitendienst stellen. Een stoomlocomotief moet uren van tevoren al worden opgestookt voordat de machine kan worden ingezet. Naast kolen en water kost dit ook veel loon voor het personeel; op stoomlocomotieven moet namelijk ook een stoker aanwezig zijn. Houten rijtuigen zijn bij aanrijdingen onveiliger, omdat het hout veel minder sterk is, waardoor de rijtuigen volledig kunnen versplinteren. Tevens wilde NS het, meestal slecht presterende, materieel dat na de oorlog uit legerdumps en elders uit Europa werd gekocht of gehuurd snel vervangen. In de jaren na de oorlog bestelde NS, tot en met 1959, 173 dieselrangeerlocomotieven (de series 200, 450, 500, 600 en 700), 286 diesellocomotieven voor op de hoofdbaan (de series 2200, 2400 en 2600, de 2600'en werden in 1958 al aan de kant gezet), 100 elektrische locomotieven (de series 1100, 1200 en 1300), 311 rijtuigen (de series Plan-D, Plan-E, Plan-K en Plan-N), 48 postrijtuigen (de series Pec, Plan-C, Plan-E en Plan-L), twee fietsrijtuigen (Dec-rijtuigen, de rijtuigen werden na één jaar omgebouwd naar Pec-postrijtuigen), 297 elektrische treinstellen (de series Mat'46, Mat'54 en Mat'57), 81 dieseltreinstellen (de series Plan-X en TEE DE4) en meer dan tien duizend nieuwe goederenwagons. Door al het nieuwe materieel en het sluiten van tramlijnen nam NS in 1955 afscheid van de laatste stoomtram. Op 31 augustus 1955 reed de NS 7742 'Bello' als laatste NS-stoomtram van Bergen aan Zee naar Alkmaar. Een jaar later nam NS op 16 juni 1956 afscheid van de laatste houten rijtuigen. Op 7 januari 1958 reed de NS 3737 als laatste stoomtrein, in dienst van de Nederlandsche Spoorwegen, van Geldermalsen naar het Spoorwegmuseum in Utrecht. Nederland was een van de eerste landen in Europa waar stoomlocomotieven en houten rijtuigen niet meer op het hoofdnet gebruikt werden. Op de grensbaanvakken met Duitsland waren echter tot in de jaren '70 nog Duitse stoomlocomotieven te zien. Bij Nederlandse industrieën rangeerden stoomlocomotieven nog veel langer door. In 1975 werden de voormalige NS 8811 en 8826 als laatste stoomlocomotieven in commerciële dienst in Nederland terzijde gesteld na het sluiten van de steenkolenmijn Julia in Zuid-Limburg een jaar eerder.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bestelde NS haar eerste serie elektrische locomotieven. De tien locomotieven van de serie 1000 werden in 1948 en 1949 geleverd. Na deze, kleine en met oudere technieken gebouwde, serie locomotieven bestelde NS tussen 1948 en 1954 honderd moderne locomotieven, verspreid over de series 1100, 1200 en 1300. De locomotieven van de serie 1000 werden in het olijfgroen geleverd. NS wilde voor al haar nieuwe elektrische locomotieven en rijtuigen een nieuwe kleur. Deze kleur werd gekozen toen de NS-directeur F.Q. den Hollander en zijn vrouw, mevrouw Den Hollander, in 1949 de Alsthom-fabriek bezochten, waar op dat moment de serie 1100 werd gebouwd. De Franse ontwerper Paul Arzens liet een aantal kleuren zien die het nieuwe materieel zou kunnen krijgen. Mevrouw Den Hollander zou hebben gekozen voor turkoois; ze wilde vrolijke kleuren en de kleur paste bij haar Wedgwood-servies. Er werd besloten om alle nieuwe elektrische locomotieven en rijtuigen die werden gebouwd te schilderen in het turkoois. De nieuwe 1100, 1200 en 1300'en werden door de NS in de reizigers- en goederendiensten ingezet. Al snel bleek de lichte turkooise kleur erg besmettelijk met viezigheid door het stoom van de nog rijdende stoomlocomotieven en het koolstof dat van de stroomafnemers kwam. In 1954 werd besloten om het turkoois te vervangen door het donkere Berlijns blauw. De olijfgroene 1000-serie en de Stalen D-bagagerijtuigen werden ook Berlijns blauw geschilderd.

De Nederlandsche Spoorwegen gaf in 1948 de opdracht voor de bouw van 25 elektrische locomotieven. Het ontwerp van de locomotieven is gebasseerd op locomotieven van de treinenfabriek Baldwin Locomotive Works uit Philadelphia en de elektrische installatie werd door Westinghouse Electric Company in New York ontworpen. De draaistellen van de nieuwe 1200'en werden in Amerika gebouwd, de elektrische installie werd door Heemaf in Hengelo geleverd. Werkspoor in Utrecht bouwde de 25 nieuwe locomotieven. De locomotieven hebben een maximumsnelheid van 130 km/u. Het opvallendste aan het ontwerp van de locomotieven is de erg grote botsneus die de machinist bij ongelukken beschermde. De grote neus werd door ontwerper Raymond Loewy bij de Baldwin Locomotive Works vaak toegepast op locomotieven. De eerste locomotief, de 1201, werd op 31 oktober 1951 geleverd. Door tijdgebrek was de locomotief nog niet voorzien van zijn blauwe sierstrepen. De 1201 t/m de 1225 werden tussen 1951 en 1953 geleverd. De eerste helft van de locomotieven, de 1201 t/m 1214, werden net als de andere nieuwe elektrische locomotieven en rijtuigen in het turkoois geleverd. De andere 1200'en werden, net als de diesellocomotieven van de series 2200 en 2400, geleverd in een bruine kleur. In 1954 werden beide huisstijlen van de 1200'en vervangen door het Berlijns blauw.

In de jaren '60 ging het slecht met de Nederlandse Spoorwegen. De reizigersaantallen liepen terug, omdat steeds meer mensen een auto konden kopen. Daarnaast liep het goederenvervoer ook terug door de opkomst van vrachtwagens en de vondst van het Groningse gasveld. Om de verliezen tegen te gaan, besloot NS flink te investeren in het rijden van meer treinen en het hele bedrijf een nieuwe, frisse huisstijl te geven. Het ontwerpbureau Teldesign, waar Gert Dumbar werkte als grafisch ontwerper, kreeg in 1967 van NS de opdracht om een geheel nieuwe huisstijl te ontwerpen. Gert Dumbar ontwierp het nieuwe logo en NS kreeg ook bedrijfsbreed een nieuwe, frisse kleur: geel. Alle treinen werden geel gemaakt, met onderling wel enkele verschillen. Alle locomotieven werden geel met grijs. Op 11 januari 1968 werd de eerste trein, voorzien van de opvallende gele huisstijl, gepresenteerd aan de pers. Het betrof een Mat'64-treinstel dat vers uit de fabriek kwam. NS wilde geen extra kosten maken om het rijdende materieel te voorzien van de nieuwe gele kleur. Hierom werd besloten om de treinen enkel te schilderen als ze voor andere werkzaamheden al in de werkplaats zijn. Alle treinen kregen wel snel het nieuwe NS-logo op de originele huisstijl. Het duurde van 1968 tot eind jaren '80 tot alle treinen in de oude huisstijlen waren overgeschilderd of gesloopt. De 2275, die bewaard is gebleven, is hierop de uitzondering. De locomotief behield tot zijn buitendienststelling in 1994 de bruine kleur.

In de jaren '70 wilde NS alle locomotieven van de series 1100, 1200 en 1300 in de jaren '80 buitendienst stellen. Van de drie locomotiefseries die in de jaren '50 waren gebouwd werd besloten om de 1200 en 1300-locomotieven nog een levensverlengde beurt te geven. De 1100-serie kreeg dit niet en in de tweede helft van de jaren '80 begon NS met het afvoeren van de 1100'en. Na een paar jaar werd besloten om de afvoer van de locomotieven toch te staken en de 1100'en weer te reviseren om ze langer in dienst te houden. De 1100, 1200 en 1300'en zullen alle drie in de jaren '90 terzijde worden gesteld. Tussen 1991 en 1994 leverde Alstom 81 elektrische locomotieven van de serie 1700 aan NS. Alle 1700'en werden ingezet samen met de DD-AR-stammen. Tussen 1996 en 1998 werden vijftig mDDM-motorrijtuigen geleverd. Deze motorijtuigen vervingen een groot deel van de 1700'en van hun DD-AR-stammen. De 1600-locomotieven uit de jaren '80 en de 1700'en vervingen daarna de oude locomotiefseries 1100, 1200 en de 1300 in de reizigers- en goederendiensten. Begin jaren '90 werd weer begonnen met het terzijde stellen van de 1100-serie. Halverwege de jaren '90 werd ook begonnen om de 1200'en terzijde te stellen. Aan het einde van de jaren '90 volgde ook de 1300-serie. Rond de eeuwwisseling had NS afscheid genomen van de laatste 1100, 1200 en 1300'en.

Op 28 maart 1998 werd na 46 jaar inzet groots afscheid genomen van de 1200'en van NS. Zowel bij personeel als bij liefhebbers waren de locomotieven erg geliefd. De 1201, 1210, 1211, 1214, 1221, 1224 en de 1225 werden samen met de BR 27003 (de NS 1501, van de Werkgroep Loc 1501) in Geldermalsen verzameld. Vanaf de loopbrug, die maar enkele tientallen mensen mocht dragen, stonden honderden mensen tegelijk afscheid te nemen van de 1200'en. Toen NS de 1200'en terzijde stelde gaf NS, uit angst voor concurrentie, particuliere bedrijven niet de kans om de locomotieven te kopen. NS verkocht alle locomotieven aan de sloper om ze snel te laten slopen. Tijdens de sloop van de 1200'en namen ACTS-machinisten Harry Schneider en Laurens Pit het initiatief om een aantal 1200'en van de sloop te redden. Samen met de oprichter en toenmalige directeur van goederenvervoerder ACTS (Afzet Container Transport Systeem), John Hoekwater, lukte het om een aantal locomotieven te redden. ACTS stapte naar de rechter om de sloop van de locomotieven tegen te houden en verkoop van de locomotieven af te dwingen. De rechter oordeelde in juli 1998 dat bedrijven de kans moesten krijgen om de locomotieven van NS te kopen en legde een sloopverbod op. Op dat moment waren een groot deel van de 1200'en al gesloopt bij HKS Metals in Amsterdam. Een aantal locomotieven stond letterlijk voor de deur van HKS Metals of stond zelfs al op het terrein om gesloopt te worden. ACTS kocht uiteindelijk de 1208, 1214, 1215, 1218, 1224 en de 1225. De 1208 en de 1224 werden door ACTS als pluklocs gebruikt, de andere vier locomotieven werden in gebruik genomen als de 1251 t/m 1254. Naast de locomotieven die ACTS had gered werden de 1201 en de 1202 aan de collectie van het Spoorwegmuseum toegevoegd. De Werkgroep Loc 1501 nam de 1211 en de Stichting Klassieke Locomotieven kreeg de 1221 tot haar beschikking.

Nadat ACTS in 1998 de 1208, 1214, 1215, 1218, 1224 en de 1225 had overgenomen werden de 1214, 1215, 1218 en 1225 in de NS Hoofdwerkplaats in Tilburg weer klaargemaakt voor inzet. De 1208 en 1224 werden door ACTS gebruikt als pluklocs. In Tilburg werden de vier 1200'en geheel paarsblauw geschilderd en kregen de locomotieven een gele band die op de neuzen in een V-vorm eindigt. ACTS gaf de locomotieven ook nieuwe nummers: de 1215 werd de 1251, de 1225 werd de 1252, de 1218 werd de 1253 en de 1214 kreeg het nummer 1254. In 2000 had ACTS behoefte om een vijfde 1200 in dienst te stellen. Het gebruik van de pluklocs 1208 en 1224 was hiervoor geen optie. Er werd besloten om de plukloc 1208 te ruilen met de 1221 van de Stichting Klassieke Locomotieven. De 1221 werd hierna snel in dienst gesteld als de 1255 in de zwart-rode huisstijl van Vos Logistics. Stichting KLOK plukte de 1208 verder leeg voor onderdelen. De pluklocs 1208 en 1224 werden samen met de plukloc 6001, van het type V60-Ost van ACTS, in 2005 in Maastricht gesloopt. In 2005 kocht ACTS een Class 58-locomotief uit Engeland met het nummer 58038. ACTS stelde de locomotief in dienst met het nummer 5814 en in de zwart-rode huisstijl van VOS Logistics. Omdat VOS Logistics maar recht had op één locomotief in hun huisstijl werd de 1255 ACTS-paarsblauw gemaakt. In 2009 raakte de laatste 1200 van ACTS defect en werd terzijde gesteld. De vijf 1200'en kwamen gelukkig goed terecht. Volgens afspraak kregen Harry Schneider en Laurens Pit, de initiatiefnemers van de reddingsactie van de locomotieven, beschikking over de 1251 (ex-1215), 1252 (ex-1225) en de 1254 (ex-1214). De Werkgroep Loc 1501 kreeg de 1253 (ex-1218) en de 1255 (ex-1221) keerde terug bij de Stichting Klassieke Locomotieven.

Al snel werden de 1251, 1252, 1254 en de 1255 sinds 2010 door Euro-Express Traincharter (EETC) bij Harry Schneider en Laurens Pit en de Stichting Klassieke Locomotieven gehuurd. EETC huurde ook de 1122 van Werkgroep Loc 1501. De 1122 en de 1255 werden op de Watergraafsmeer in Amsterdam gebruikt als energieleverancier voor hun internationale treinen. De 1251, 1252 en de 1254 werden ingezet om de treinen, zoals de Alpen Express en de Autoslaaptreinen, van EETC in Nederland te rijden. De 1254 werd in 2011 bij de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij als eerste 1200 geschilderd in de huisstijl van EETC. Net als bij ACTS werd de gele band die op de neuzen in een V-vorm eindigt behouden. Waar de locomotieven bij ACTS grotendeels paarsblauw waren, werd de 1254 nu bordeauxrood geschilderd. De locomotief kreeg de naam Ir. John Hoekwater, hij was tijdens de redding van de 1200'en de directeur van ACTS. De 1254 werd ook voorzien van reclame van de NVBS (Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen) in verband met hun 80-jarig bestaan. Op de ene zijkant werd een exemplaar van het blad 'Op de Rails' getoond en op de andere kant het logo van de NVBS. Het blad 'Op de Rails' brengt de NVBS maandelijks uit. Toen de NVBS-bestickering een jaar later werd verwijderd, werden drie websites van de slaaptreinen van EETC in de gele balk geplaatst. Net als de 1254 werd de 1251 in 2011 ook bordeauxrood geschilderd. Op 12 november 2011 werd in Amersfoort ter gelegenheid van de 60ste verjaardag van de serie 1200 en het 80-jarig bestaan van de NVBS een grote 1200-dag gehouden. Alle acht de 1200'en die toen nog bestonden werden overgebracht naar Amersfoort. De 1201, 1202, 1211, 1218, 1251 (ex-1215), 1252 (ex-1225), 1254 (ex-1214) en de 1255 (ex-1221) waren allemaal te zien.

Vanaf 2013 werd de energieleverancier 1122 vervangen door de 1218 (ex-1253) van Werkgroep Loc 1501. De 1252 kreeg in 2014 bestickering ter gelegenheid van 175 jaar spoor in Nederland. De locomotief werd zwart gemaakt met een witte ACTS-band. Aan de ene kant van de locomotief stond de Nederlandse tekst: 'Het origineel is er bij Märklin. Märklin feliciteert Nederland met 175 jaar spoorwegen.' Aan de andere kant stond dezelfde tekst, maar in het Duits. Met deze uitvoering stond de 1252 in 2014 ook op veel opendagen. EETC kocht in 2014 de 1619 en 1621 van Jacko Fijn Techniek, een jaar later volgde ook de 1618. Met de drie 1600'en wilde EETC de 1251, 1252 en 1254 vervangen. De 1621 werd als eerste voorzien van de roodbruine huisstijl van EETC, met grote witte contrastvlakken. Op 20 februari 2015 reed de 1621 onder EETC haar eerste wintersporttrein. Op 15 april (nog geen twee maanden later) maakte EETC bekend per direct te stoppen met het rijden van treinen door sterk gestegen kosten. De 1252, 1252, 1218 (ex-1253), 1254 en de 1255 werden allen weer ingeleverd bij Harry Schneider en Laurens Pit, de Stichting Klassieke Locomotieven en de Werkgroep Loc 1501.

Sinds het faillietgaan van EETC stonden de 1122, 1218 en de 1255 werkeloos op de Watergraafsmeer opgesteld. Nadat Railpromo de huur van de 1252 en Captrain de huur van de 1254 stopte, werden de 1252 en de 1254 weer op de Watergraafsmeer opgesteld. Begin juli 2017 werd Fairtrains opgericht. Het bedrijf wil museumstichting financieel helpen door historische locomotieven op dagbasis te verhuren aan goederenvervoerders. De kleinere goederenvervoerders hebben voor onregelmatig rijdende goederentreinen behoefte om locomotieven op dagbasis te huren. Fairtrains werd de voertuighouder van alle locomotieven van Harry Schneider en Laurens Pit, de Stichting Klassieke Locomotieven en de Werkgroep Loc 1501. Op 14 december 2017 werden de 1122, 1218, 1252, 1254 en de 1255 door de 1831 en 6702 van Rail Force One vanuit de Watergraafsmeer naar Amersfoort gebracht. De 1218, 1252, 1254 en de 1255 werden samen met de 1834 en de 1836 van RailReLease op 20 oktober 2018 door de RFO 1831 naar Blerick gebracht. Op 25 en 26 mei 2019 werd in Blerick het Rail & Road Event gehouden. Speciaal hiervoor reed de 1251, die toen verhuurd werd aan Railexperts, naar Blerick. Voor de loods werd een line-up georganiseerd met de 1251, 1252, 1218 (ex-1253), 1254 en de 1255 bij elkaar. Dit was zeer waarschijnlijk de laatste keer dat de vijf oude ACTS 1200'en gezamenlijk te zien waren.

De 1218 werd op 10 juli 2022 door de mP3029 van de Stichting 2454 CREW overgebracht naar de Stoomtrein Goes - Borsele (SGB). Op 1 september 2022 werden de andere 1200'en die nog in Blerick stonden overgebracht naar Amersfoort. De 1251 vertrok met de 1252, 1254, 1255 en de 6703 van Blerick naar Gekkengraaf. In Gekkengraaf werd de 6703 achtergelaten en de 1200'en vertrokken naar Amersfoort. In Amersfoort werden de 1252, 1254 en de 1255 door de RXP 6004 bij de lange rij terzijde gestelde locomotieven gerangeerd. Sindsdien staan de 1252, 1254 en de 1255 daar opgesteld.

Momenteel is de 1255 eigendom van Stichting Klassieke Locomotieven, de locomotief staat momenteel in Amersfoort.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De 1255, 1252 en de 1254 staan in Amersfoort opgesteld. 13 februari 2024. © TreinenInNederland.nl
 
De 1255, 1252 en de 1254 staan in Amersfoort opgesteld. 23 september 2023. © TreinenInNederland.nl
 
 
Op 1 september 2022 werden de 1252, 1254 en de 1255 door de Railexperts 1251 in Blerick opgehaald en naar Amersfoort gebracht. Daar werden de locomotieven tussen de pluklocs op de achterste sporen in Amersfoort geplaatst. Hiervoor moest de RXP 6004 het nodige rangeerwerk uitvoeren. Op de foto wordt de 6004 met de drie 1200'en ingehaald door de 1251 die richting Amersfoort Goederen rijdt. © TreinenInNederland.nl
 
Een close-up van de 1255, nog in de oude ACTS-kleurstelling. 1 september 2022. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
De 6004 rangeert de 1254, 1252 en de 1255 tegen de 6705 aan. 1 september 2022. © TreinenInNederland.nl
 
 
Beide neuzen van de 1255 en de 6705 bij elkaar. 1 september 2022. © TreinenInNederland.nl
 
De 1200'en zijn aangekomen op het opstelspoor waar ze de komende tijd gaan staan. 1 september 2022. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
Alle drie de locomotiefsoorten die de ACTS-kleurstelling hebben gedragen op één foto, de 1255, 6705 en de 6004.
1 september 2022. © TreinenInNederland.nl
 
Op het Rail and Road Event 2019 stonden van links naar rechts de 1218, 1252, 1254, 1255, 1251 in een line-up.
25 mei 2019. © TreinenInNederland.nl
 
Op het Rail and Road Event 2019 stonden van links naar rechts de 1255, 1254, 1252 en de 1218 in een line-up.
25 mei 2019. © TreinenInNederland.nl
 
 
Op het Rail and Road Event 2019 stonden van links naar rechts de 1251, 1255, 1254, 1252 en de 1218 in een line-up.
25 mei 2019. © TreinenInNederland.nl
 
Op het Rail and Road Event 2019 stonden de 1251 en de 1255 naast elkaar. 25 mei 2019. © TreinenInNederland.nl
 
De 1255, 1211, 1218 en de 1201 tijdens de 60-jarige verjaardag van de 1200's in
Amersfoort. 12 november 2011. © TreinenInNederland.nl
 
ACTS 1255 en de 6702 met de Leeuwardenshuttle te Amersfoort. 23 oktober 2007. © TreinenInNederland.nl
 
ACTS 1255 en de 6705 met de Leeuwardenshuttle (60263). De NSR 1777 arriveert met Wadlopers DH-I 3113, 3116, 3115 en de 3112.
Amersfoort, 24 juli 2007. © Rob van de Woude
 
ACTS 1255 en de 6702 met de Veendamshuttle (Veendam - Maasvlakte West / Trnr. 60253) te Schalkwijk.
19 april 2007. © TreinenInNederland.nl
 
De 1255 te Amsterdam Westhaven. © TreinenInNederland.nl
 
De 241 338 passeert tijdens rangeerwerkzaamheden de toen zwarte 1255 van ACTS.
Amsterdam Westhaven, 5 april 2001. © TreinenInNederland.nl
 
ACTS 1255 rijdt met een containertrein door Baambrugge richting Abcoude. © TreinenInNederland.nl
 
De 1255 en de 6701 komen met een containertrein station Rotterdam Centraal binnengereden. © TreinenInNederland.nl
 
De 1221 met een intercitytrein te Amsterdam Centraal. © Pieter Topsvoort